The gut–kidney axis in calcium oxalate nephrolithiasis: Nutritional and microbial insights

Calcium oxalate (CaOx) nephrolithiasis is the most common type of kidney stone disease worldwide. Recent studies show that its development cannot be explained solely by renal solute handling; instead, it reflects a broader interaction between dietary habits, the intestinal microbiota, and host metabolic responses. Intestinal absorption of calcium and oxalate—two central drivers of lithogenesis—is shaped by both microbial composition and dietary patterns. Although Oxalobacter formigenes was initially regarded as the main oxalate-degrading organism, newer studies indicate that a wider disturbance of the gut micro-biota, especially the loss of short-chain fatty acid (SCFA)–producing species, may increase susceptibility to stone formation. In this review, nutritional, microbial, and mechanistic evidence is brought together to examine how diet—particularly salt, animal protein, calcium, oxalate, fruits, vegetables, and water intake—modulates the gut–kidney axis. Diets high in salt or animal protein tend to shift the microbiota toward more pro-inflammatory and acidogenic profiles, while fiber-rich, plant-based di-ets and adequate hydration appear to support microbial diversity, SCFA production, and epithelial barrier integrity. Probiotic and synbiotic interventions have also gained attention as potential strategies to reduce stone recurrence by targeting gut microbial function. Taken together, current findings suggest that the gut–kidney axis is a dynamic metabolic link between diet, microbial ecology, and renal physiology. Future studies combining multi-omics methods with personalized nutritional approaches may help develop more effective microbiota-based prevention and treatment strategies for CaOx nephrolithiasis.

Keywords: Calcium oxalate nephrolithiasis, gut microbiota, diet, nutrition, kidney stones, gut–kidney axis

Kalsiyum oksalat nefrolitiyazında bağırsak–böbrek ekseni: beslenme ve mikrobiyal bakış açıları

Kalsiyum oksalat (CaOx) nefrolitiyaz, dünya genelinde en yaygın böbrek taşı hastalığı türüdür. Son araştırmalar, gelişiminin yalnızca böbrek çözünür madde işleme ile açıklanamayacağını, bunun yerine diyet alışkanlıkları, bağırsak mikrobiota ve konak metabolik yanıtları arasındaki daha geniş bir etkileşimi yansıttığını göstermektedir. Taş oluşumunun iki ana itici faktörü olan kalsiyum ve oksalatın bağırsaklarda emilimi, hem mikroba bileşimi hem de diyet desenleri tarafından şekillendirilir. Oksalobacter formigenes ilk başta ana oksalat parçalama organizması olarak kabul edilse de, daha yeni çalışmalar, özellikle kısa zincirli yağ asidi (SCFA) üreten türlerin kaybı ile bağırsak mikrobiotasında daha geniş bir bozulmanın, taş oluşumuna yatkınlığı artırabileceğini göstermektedir. Bu derlemede, diyetin – özellikle tuz, hayvansal protein, kalsiyum, oksalat, meyveler, sebzeler ve su alımının – bağırsak–böbrek eksenini nasıl modüle ettiğini incelemek amacıyla beslenme, mikrobiyal ve mekanistik kanıtlar bir araya getirilmiştir. Yüksek tuzlu veya hayvansal proteinli diyetler, mikrobiotayı daha pro-enflamatuar ve asidogen profillere kaydırma eğilimindeyken, lif açısından zengin, bitki bazlı diyetler ve yeterli hidrasyon, mikrobiyal çeşitliliği, SCFA üretimini ve epitel bariyer bütünlüğünü destekliyor gibi görünmektedir. Probiyotik ve sinbiyotik müdahaleler, bağırsak mikrobiota fonksiyonunu hedefleyerek taş nüksünü azaltmanın potansiyel stratejileri olarak dikkat çekmiştir. Bir araya getirildiğinde, mevcut bulgular, bağırsak–böbrek ekseninin, diyet, mikrobiyal ekoloji ve böbrek fizyolojisi arasındaki dinamik bir metabolik bağlantı olduğunu göstermektedir. Gelecekteki çalışmalar, çoklu-omik yöntemleri kişiselleştirilmiş beslenme yaklaşımlarıyla birleştirerek, CaOx nefrolitiyazisi için daha etkili mikrobiota tabanlı önleme ve tedavi stratejilerinin geliştirilmesine yardımcı olabilir.

Anahtar Kelimeler: Kalsiyum oksalat nefrolitiyazisi, bağırsak mikrobiota, diyet, beslenme, böbrek taşları, bağırsak–böbrek ekseni