Awareness, knowledge, perceptions, and use of electronic cigarettes and heated tobacco products among adults attending a university hospital: A cross-sectional study

OBJECTIVE: The aim of this study was to evaluate awareness, knowledge, perceptions, and use of electronic cigarettes and heated tobacco products (HTPs) among adults attending a university hospital and to identify independent factors associated with ever use of these products.
METHODS: This cross-sectional study included 384 adults aged ≥18 years attending the outpatient clinics of a university hospital in Turkiye. Data were collected using a structured questionnaire assessing sociodemographic characteristics, smok-ing status, awareness, knowledge, perceptions, and use of electronic cigarettes and HTPs. Descriptive statistics, Chi-square and Mann–Whitney U-tests, and multivariable logistic regression analyses were performed to identify factors independently associated with ever use of electronic cigarettes and HTPs.
RESULTS: Awareness of electronic cigarettes was substantially higher than that of HTPs (90.4% vs. 37.5%), while ever use was reported by 38.0% and 10.4% of participants, respectively. More than half of the participants lacked knowledge regard-ing the harmfulness, addictiveness, legal status, and smoking cessation role of HTPs. Current smokers were significantly more likely than non-smokers to perceive electronic cigarettes and HTPs as less harmful, less addictive, and useful for smoking cessation (all p<0.05). In multivariable logistic regression analyses, increasing age was associated with lower odds of ever use of electronic cigarettes (adjusted odds ratio [AOR]: 0.91,95% confidence interval [CI]: 0.89–0.94) and HTPs (AOR: 0.93, 95% CI: 0.89–0.97). Male sex (electronic cigarettes: AOR: 3.85, 95% CI: 2.18–6.82; HTPs: AOR: 2.65, 95% CI: 1.25–5.62) and current cigarette smoking (electronic cigarettes: AOR: 10.41, 95% CI: 5.57–19.46; HTPs: AOR: 3.88, 95% CI: 1.77–8.49) were independently associated with ever use of both products.
CONCLUSION: Although awareness of electronic cigarettes was high, awareness of HTPs was considerably lower, and sub-stantial knowledge gaps and misconceptions regarding HTPs persisted. Current smokers were more likely to hold favorable perceptions of both products, and younger age, male sex, and current cigarette smoking were independently associated with ever use. These findings underscore the need for evidence-based public health interventions to improve public knowledge, correct misconceptions regarding the harmfulness and smoking cessation role of these products, and support tobacco control strategies aimed at preventing the uptake of emerging tobacco products.

Keywords: Attitudes, electronic cigarettes, health knowledge, heated tobacco products, practice, public health, tobacco use.

Bir üniversite hastanesine başvuran yetişkinlerde elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin farkındalığı, bilgisi, algıları ve kullanımı: Kesitsel bir çalışma

AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, bir üniversite hastanesine başvuran yetişkinlerde elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin (ITÜ) farkındalığını, bilgisini, algılarını ve kullanımını değerlendirmek ve bu ürünlerin en az bir kez kullanımı ile ilişkili bağımsız faktörleri belirlemektir.
YÖNTEM: Bu kesitsel çalışma, Türkiye'deki bir üniversite hastanesinin polikliniklerine başvuran 18 yaş ve üzeri 384 yetişkini içermiştir. Veriler; sosyodemografik özellikleri, sigara içme durumunu, elektronik sigara ve ITÜ'lerin farkındalığını, bilgisini, algılarını ve kullanımını değerlendiren yapılandırılmış bir anket kullanılarak toplanmıştır. Elektronik sigara ve ITÜ'lerin en az bir kez kullanımı ile bağımsız olarak ilişkili faktörleri belirlemek için tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare ve Mann-Whitney U testleri ile çok değişkenli lojistik regresyon analizleri uygulanmıştır.
BULGULAR: Elektronik sigara farkındalığı ITÜ'lere kıyasla belirgin şekilde daha yüksek bulunurken (%90,4'e karşı %37,5), en az bir kez kullanım sırasıyla katılımcıların %38,0'ı ve %10,4'ü tarafından bildirilmiştir. Katılımcıların yarısından fazlası ITÜ'lerin zararları, bağımlılık yapıcı etkisi, yasal durumu ve sigarayı bırakmadaki rolü hakkında bilgi sahibi değildir. Halen sigara içenlerin elektronik sigara ve ITÜ'leri daha az zararlı, daha az bağımlılık yapıcı ve sigarayı bırakmada yararlı olarak algılama olasılığı içmeyenlere göre anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (tümü için p<0,05). Çok değişkenli lojistik regresyon analizlerinde, artan yaş hem elektronik sigara (düzeltilmiş olasılık oranı [AOR]: 0,91, %95 güven aralığı [GA]: 0,89–0,94) hem de ITÜ'lerin (AOR: 0,93, %95 GA: 0,89–0,97) en az bir kez kullanımı ile düşük olasılık ilişkisi göstermiştir. Erkek cinsiyeti (elektronik sigara: AOR: 3,85, %95 GA: 2,18–6,82; ITÜ: AOR: 2,65, %95 GA: 1,25–5,62) ve halen sigara içiyor olmak (elektronik sigara: AOR: 10,41, %95 GA: 5,57–19,46; ITÜ: AOR: 3,88, %95 GA: 1,77–8,49) her iki ürünün de en az bir kez kullanımı ile bağımsız olarak ilişkili bulunmuştur.
SONUÇ: Elektronik sigara farkındalığı yüksek olmasına rağmen ITÜ farkındalığı oldukça düşük kalmış ve ITÜ'lere ilişkin önemli bilgi eksiklikleri ile yanlış algılar varlığını sürdürmüştür. Halen sigara içenlerin her iki ürün hakkında da olumlu algılara sahip olma olasılığı daha yüksek bulunmuş; genç yaş, erkek cinsiyeti ve halen sigara kullanımı en az bir kez kullanım ile bağımsız olarak ilişkili belirlenmiştir. Bu bulgular; toplum bilgisini artırmak, bu ürünlerin zararları ile sigarayı bırakmadaki rolüne ilişkin yanlış algıları düzeltmek ve yeni ortaya çıkan tütün ürünlerinin kullanımını önlemeyi hedefleyen tütün kontrol stratejilerini desteklemek adına kanıta dayalı halk sağlığı müdahalelerine duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Algılar, elektronik sigaralar, halk sağlığı, ısıtılmış tütün ürünleri, sağlık bilgisi, tutumlar, tütün kullanımı.