OBJECTIVE: Heart rate recovery index (HRRI) occurs as a result of vagal reactivation and sympathetic retraction and is an independent risk factor used to assess autonomic nervous system (ANS) function and to determine prognosis in cardiovascu-lar disease and all-cause mortality. It has been shown in various studies that cardiac autonomic dysfunction due to COVID-19 can occur. The aim of our study is to evaluate the effect of COVID-19 on ANS functions in people who have had this disease with HRRI.
METHODS: In this prospective and observational study, patients proven to have had COVID by molecular methods (polymerase chain reaction positivity) and healthy controls were examined. Electrocardiogram, Transthoracic Echocardiography, Hemogram and Biochemistry tests, and exercise stress test were performed in both groups. HRRIs were calculated by sub-tracting heart rates at the 1st, 2nd, 3rd, 4th, and 5th min during the post-exercise relaxation phase from the peak heart rate during exercise. P<0.05 were considered significant.
RESULTS: Study group (n=30) (Female/Male; n=15/15; mean age=39.8±13.3 years; median body mass index=25.9 kg/m2) and control group’s (n=33) (Female)/Male; n=16/17; mean age=41.9±13.2 years; median body mass index=27.2 kg/m2). 1st min and 2nd min relaxation heart rates in the COVID-19 (+) group were found to be significantly higher than in the control group (p=0.042, p=0.049, respectively). In the COVID-19 (+) group, the 1st min, 2nd min, and 3rd min HRRI were found to be significantly lower than in the control group (p<0.001, p=0.006, p=0.039, respectively).
CONCLUSION: According to the results of our study, HRRI is impaired as an indicator of autonomic dysfunction in people who have had COVID-19. This situation correlates with other studies that have results of ANS dysfunction due to COVID-19, and this may pose a risk factor for increased mortality and morbidity.
Keywords: Autonomic nervous system, COVID-19, Heart Rate Recovery Index, mortality, parasympathetic nervous system, sympathetic nervous system.
AMAÇ: Kalp atış hızı toparlanma indeksi (HRRI), vagal reaktivasyon ve sempatik gerilemenin bir sonucu olarak ortaya çıkar ve otonom sinir sistemi (ANS) işlevini değerlendirmek, kardiyovasküler hastalıklarda prognozu belirlemek ve tüm nedenlere bağlı mortaliteyi tahmin etmek için kullanılan bağımsız bir risk faktörüdür. Çeşitli çalışmalarda, COVID-19’a bağlı kardiyak otonomik disfonksiyonun ortaya çıkabileceği gösterilmiştir. Çalışmamızın amacı, COVID-19 geçirmiş kişilerde HRRI ile ANS işlevleri üzerindeki etkisini değerlendirmektir.
YÖNTEMLER: Bu prospektif ve gözlemsel çalışmada, moleküler yöntemlerle (polimeraz zincir reaksiyonu pozitifliği) COVID-19 geçirdiği kanıtlanmış hastalar ve sağlıklı kontrol grubu incelenmiştir. Her iki grupta da elektrokardiyogram, transtorasik ekokardiyografi, hemogram ve biyokimya testleri ile egzersiz stres testi gerçekleştirilmiştir. HRRI değerleri, egzersiz sırasındaki en yüksek kalp atış hızından egzersiz sonrası dinlenme evresinin 1., 2., 3., 4. ve 5. dakikalarındaki kalp atış hızlarının çıkarılmasıyla hesaplanmıştır. P<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışma grubu (n=30) (Kadın/Erkek; n=15/15; ortalama yaş=39,8±13,3 yıl; medyan vücut kitle indeksi=25,9 kg/m²) ve kontrol grubu (n=33) (Kadın)/Erkek; n=16/17; ortalama yaş=41,9±13,2 yıl; medyan vücut kitle indeksi=27,2 kg/m²).COVID-19 (+) grubunda 1. dakika ve 2. dakikadaki gevşeme kalp atış hızlarının kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptanmıştır (sırasıyla p=0,042, p=0,049). COVID-19 (+) grubunda, 1. dakika, 2. dakika ve 3. dakikadaki HRRI değerlerinin kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük olduğu saptanmıştır (sırasıyla p<0,001, p=0,006, p=0,039).
SONUÇ: Çalışmamızın sonuçlarına göre, COVID-19 geçirmiş kişilerde otonomik disfonksiyonun bir göstergesi olarak HRRI bozulmuştur. Bu durum, COVID-19’a bağlı ANS disfonksiyonu sonuçları ortaya koyan diğer çalışmalarla örtüşmektedir ve bu durum, mortalite ve morbiditede artışa yol açabilecek bir risk faktörü oluşturabilir.
Anahtar Kelimeler: Otonom sinir sistemi, COVID-19, Kalp Atış Hızı İyileşme İndeksi, ölüm oranı, parasempatik sinir sistemi, sempatik sinir sistemi.